Page 72 - Demo

e mbyllura. N%u00eb fshatin ballkanas u realizua procesi i kalimit nga sistemi i timarit n%u00eb %u00e7ifligje, si prona private, n%u00eb form%u00ebn e fermave bujq%u00ebsore. N%u00eb gjuh%u00ebt ballkanike hyn%u00eb mjaft fjal%u00eb turke t%u00eb p%u00ebrditshm%u00ebris%u00eb. N%u00eb disa vende u zhvillua nj%u00eb let%u00ebrsi popullore, me shkronja arabe, e quajtur let%u00ebrsia e bejtexhinjve. Trash%u00ebgimia osmane %u00ebsht%u00eb pasqyruar n%u00eb shum%u00eb k%u00ebng%u00eb dhe valle popullore e n%u00eb mjaft goj%u00ebdh%u00ebna. Nj%u00eb prej tyre %u00ebsht%u00eb Sari Sallt%u00ebku, goj%u00ebdh%u00ebna dhe kulti i dervishit, q%u00eb njihej e nderohej si shenjtor n%u00eb krejt Perandorin%u00eb Osmane dhe n%u00eb Ballkan. Nd%u00ebr monumentet e kultur%u00ebs islame n%u00eb Shqip%u00ebri p%u00ebrmendim: xhami, tyrbe, tregjeqane t%u00eb mbyllura, ura. N%u00ebn ndikimin italian dhe Dalmat n%u00eb qend%u00ebr t%u00eb qyteteve u ngrit%u00ebn kulla sahati t%u00eb bukura n%u00eb Prizren, Prishtin%u00eb, Pej%u00eb, Shkup, Shkod%u00ebr, Elbasan, Berat, Tiran%u00eb, Kavaj%u00eb, Kor%u00e7%u00eb etj.Pazari i Athin%u00ebs.Piktur%u00eb e Eduard Doduell, 18213Sipas nj%u00eb goj%u00ebdh%u00ebne, n%u00eb maj%u00eb t%u00eb malit, mbi Kruj%u00eb jetonte nj%u00eb ku%u00e7ed%u00ebr, e cila l%u00ebshonte ujin p%u00ebr t%u00eb pir%u00eb, pasi hante nj%u00eb vajz%u00eb %u00e7do dit%u00eb. Nj%u00eb dit%u00eb n%u00eb qytet mbriti nj%u00eb dervish i dob%u00ebt dhe i veshur keq, i quajtur Sari Sallt%u00ebk, me nj%u00eb shpat%u00eb druri. T%u00eb nes%u00ebrmen i erdhi radha vajz%u00ebs s%u00eb mbretit p%u00ebr ta %u00e7uar te ku%u00e7edra. At%u00eb vendosi ta shoq%u00ebroj%u00eb dervishi. Kur u ndodh%u00ebn p%u00ebrpara ku%u00e7edr%u00ebs, vajza q%u00ebndroi prapa dervishit, i cili nxori shpat%u00ebn dhe i preu 7 kok%u00ebt e ku%u00e7edr%u00ebs. Mori gjuh%u00ebt e saj dhe e ktheu vajz%u00ebn n%u00eb qytet. Vet%u00eb u largua n%u00eb periferi t%u00eb qytetit. Nga g%u00ebzimi se vajza iu kthye n%u00eb sht%u00ebpi, mbreti deklaroi se do ta martonte at%u00eb me njeriun q%u00eb i shp%u00ebtoi jet%u00ebn. Mjaft t%u00eb rinj u paraqit%u00ebn para mbretit dhe vajz%u00ebs, por ajo nuk pranoi asnj%u00eb prej tyre. Mbreti k%u00ebrkoi grumbullimin e t%u00eb gjith%u00eb njer%u00ebzve, midis t%u00eb cil%u00ebve edhe dervishin. Vajza e njohu dhe ia tregoi babait. Mbreti i tha se do ta martonte vajz%u00ebn, ashtu si%u00e7 kishte premtuar, por dervishi u p%u00ebrgjigj se dervish%u00ebt nuk martoheshin. Ai i k%u00ebrkoi t%u2019i nd%u00ebrtonte nj%u00eb kasolle ku kish qen%u00eb ku%u00e7edra dhe t%u2019i %u00e7onte %u00e7do dit%u00eb ushqimin. Banor%u00ebt, t%u00eb habitur nga fuqia e dervishit, filluan t%u00eb sajojn%u00eb gj%u00ebra t%u00eb paqena, duke u p%u00ebrpjekur ta bindnin mbretin se ai ishte i rreziksh%u00ebm dhe mund ta vriste edhe at%u00eb. P%u00ebr k%u00ebt%u00eb arsye, mbreti vendosi ta eliminonte. Dervishi e m%u00ebsoi lajmin nga personi q%u00eb i sillte ushqimin. Ai rr%u00ebmbeu shalqinin dhe i zem%u00ebruar, e hodhi n%u00eb tavan. Edhe sot tavani %u00ebsht%u00eb i kuq dhe uji gjithashtu n%u00eb ngjyr%u00eb t%u00eb kuqe. Dervishi, nga maja e malit, zbriti me nj%u00eb hap posht%u00eb Kruj%u00ebs, ku ndodhet edhe sot gjurma e tij, me hapin tjet%u00ebr n%u00eb Durr%u00ebs dhe mb%u00ebrriti n%u00eb Korfuz, ku edhe vdiq. Kjo legjend%u00eb ndeshet n%u00eb disa vende t%u00eb shtetit osman, n%u00eb Dobruxh%u00eb t%u00eb Rumanis%u00eb dhe n%u00eb Krime me ndryshime t%u00eb vogla. Lexim SARI SALLT%u00cbKU%u2022 Liston monumente t%u00eb kultur%u00ebs islame n%u00eb krahin%u00ebn tuaj.%u2022 Identifikoni monumentet q%u00eb d%u00ebshmojn%u00eb ndikimin italian dhe dalmat n%u00eb krahin%u00ebn tuaj.%u2022 Hulumtoni n%u00eb internet dhe n%u00eb burime t%u00eb tjera p%u00ebr t%u00eb zbuluar sa m%u00eb shum%u00eb informacione p%u00ebr goj%u00ebdh%u00ebn%u00ebn e Sari Sallt%u00ebkut.Analizoni p%u00ebrmes mendimit kritik%u2022 Duke u mb%u00ebshtetur te kapitulacionet, mbi baz%u00ebn e ndryshimeve t%u00eb %u00e7mimeve, shprehni mendimin tuaj mbi dobin%u00eb dhe pasojat negative q%u00eb pat%u00ebn ato p%u00ebr Shtetin Osman.Vler%u00ebsoni njohurit%u00eb tuaja%u2022 Duke u mb%u00ebshtetur n%u00eb hart%u00eb, p%u00ebrcaktoni shtrirjen e Perandoris%u00eb Osmane n%u00eb mesin e shek. XVI.%u2022 Krahasoni dy sistemet politike q%u00eb u zbatuan n%u00eb Ballkan. Sipas mendimit tuaj, cili ishte m%u00eb i leht%u00eb?%u2022 Ku q%u00ebndron ndryshimi midis kolonizimit dhe islamizimit?%u2022 Tregoni rrug%u00ebt e p%u00ebrhapjes s%u00eb fes%u00eb islame.%u2022 Cil%u00ebt nga k%u00ebta faktor%u00eb ndikuan n%u00eb p%u00ebrhapjen masive t%u00eb islamit n%u00eb Shqip%u00ebri?a. Paganizmi i shqiptar%u00ebve. b. Mungesa e bindjeve fetare.c. Indiferentizmi dhe toleranca fetare. d. Stimujt material%u00eb dhe moral%u00eb.e. Mungesa e nj%u00eb qendre fetare t%u00eb vetme.%u2022 Listoni disa drejtime t%u00eb trash%u00ebgimis%u00eb kulturore osmane n%u00eb Ballkan:a. n%u00eb ekonomi; b. n%u00eb art, let%u00ebrsi, gjuh%u00eb e kultur%u00eb.Hulumtoni dhe diskutoni70